Nederland op jacht naar goud

In debat over topsportklimaat
Op maandag 15 juni 2009 vond in Arnhem het congres 'Nederland op jacht naar goud; in debat over het topsportklimaat' plaats. Dit congres was een initiatief van NOC*NSF en Arko Sports Media. Bezoekers van het congres waren talenten, topsporters, oud-topsporters, coaches, topsportcoördinatoren, (para)medisch begeleiders, vertegenwoordigers van sportbonden, journalisten, opleiders, beleidsmakers bij rijksoverheid, provincies en gemeenten, wetenschappers en consultants.

De aanleiding voor dit congres vormde de publicatie van het boek Op jacht naar goud, dat het topsportklimaat in Nederland in de jaren 1998-2008 bespreekt (auteur: Maarten van Bottenburg). Nederland streeft in de topsport een hoge ambitie na, in een uitermate competitieve omgeving. Aan de vooravond van Vancouver 2010 en op weg naar Londen 2012 alle reden om voor het eerst sinds lange tijd een landelijk congres te organiseren waarin de vele facetten van topsport centraal stonden.

Wat zijn de sterke en zwakke punten van het Nederlandse topsportklimaat anno 2009? Houdt onze ‘toptienambitie’ stand? Geldt dit voor alle sporten, Olympisch en Paralympisch? Wat is er nodig om deze ambitie in Londen 2012 te halen? Hoe kunnen we de talentontwikkeling verbeteren zonder het Oost-Duitse of Chinese model te introduceren? Moeten topsporters, coaches en bonden scherper worden afgerekend op hun prestaties of ligt de nadruk teveel op het eindresultaat? Wordt er teveel gepamperd of zijn er juist groepen die onvoldoende mogelijkheden en aandacht krijgen? Al deze vragen nopen tot reflectie en discussie en getracht werd tijdens dit congres in samenspraak met de deelnemers tot denkrichtingen en antwoorden te komen.


Middagsymposia

1. Organisatie van topsport
Voorzitter:
• Maarten van Bottenburg, bijzonder hoogleraar Sportontwikkeling, Universiteit Utrecht
Sprekers:
• Veerle de Bosscher, dr. assistent vakgroep Sportbeleid en Management, Vrije Universiteit Brussel
• Johan Wakkie, directeur KNHB
• Jeroen Bijl, manager topsport NOC*NSF

Structuur en organisatie
Als de breedtesport en topsport steeds meer van elkaar gaan verschillen, moeten beide sportvormen dan niet op verschillende manieren worden georganiseerd?
Is onze traditie van overleg, inspraak en mondigheid de kracht of zwakte van ons (top)sportklimaat?

Topsportinvesteringen
De internationale concurrentie vraagt om toenemende investeringen: haken we in of haken we af?
Lopen we tien jaar achter in onze topsportuitgaven of laten we ons meeslepen in een medaillewedloop die we nooit kunnen winnen?
Is de 'toptienambitie' met het huidige investeringsniveau haalbaar?
Is er aanleiding om de huidige verhouding tussen breedtesport- en topsportinvesteringen (72%-28%) te herzien?

De (top)sportcultuur
In hoeverre heeft Nederland een topsportcultuur?
Vinden Nederlanders een Olympische medaille net zo belangrijk als een schooldiploma?
De waardering voor topsport is toegenomen, maar worden het beroep topsporter en het beroep topcoach in ons land wel voldoende erkend?

2. Omgaan met talent
Voorzitter:
• Ineke Donkervoort, eigenaar ID Management & Advies
Sprekers:
• Roelien Luijt, sportonderzoeker en sportjournalist Mulier Instituut en ZEAL Sport & Media
• Hans Gootjes, topsportmanager KNGU
• Marion Smit, plaatsvervangend directeur Sport, ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Kunnen het Oost-Duitse en Chinese talentidentificatiesysteem een voorbeeld zijn of lopen we daarmee gevaar en verloochenen we dan onze principes?
Zorgen de sportverenigingen in Nederland voor een afdoend systeem om talenten vroegtijdig te signaleren?
Op welke leeftijd is selectie en specialisatie gunstig voor de ontwikkeling van een talent en welke eisen moeten dan aan de begeleiding worden gesteld?

3. Loopbaan van topsporters, tijdens en na hun sportieve carrière
Voorzitter:
• René van den Burg, directeur Werkgeversorganisatie in de sport (WOS)
Sprekers:
• Trinko Keen, tafeltennisser en voorzitter Atletencommissie
• Marti ten Kate, programmamanager voorzieningen topsporters NOC*NSF
• Marieke Faber, manager Randstad Carrière Coaching, Randstad Nederland

Topsporters
Via welke investeringen en voorzieningen kunnen topsporters tot betere prestaties komen?
Moeten topsporters worden afgerekend op prestaties of ligt de nadruk te veel op het eindresultaat?
Zijn de inkomens van topsporters in verhouding tot hun prestaties?
Hoe bekend zijn topsporters en kunnen zij als rolmodel worden gezien?

Oud-topsporters
Waarom stoppen topsporters en hoe verloopt de transitie naar een nieuw leven zonder topsport?
Wat zijn de oorzaken van het beruchte zwarte gat en vormt dit een onderschat of overschat probleem?
In hoeverre kunnen oud-topsporters profiteren van hun loopbaan als topsporter of daarvan juist last ondervinden?
Omgaan met drop-outs

4. Topcoaches
Voorzitter:
• Joop Alberda, voorzitter NLcoach
Sprekers:
• Gerard Marsman, directeur belangenvereniging Coaches Betaald Voetbal
• Roelant Oltmans, prestatiemanager teamsporten NOC*NSF

Krijgen topcoaches de erkenning en waardering die zij verdienen?
Is het topsportklimaat voor topcoaches in Nederland vergelijkbaar met dat in concurrerende landen?
Is het topsportklimaat voor topcoaches te vergelijken met dat voor topsporters?
Zijn er aparte functies nodig voor talentcoaching, wedstrijdcoaching, fysieke training, conditietraining en mentale training of wordt de topcoach dan te veel een manager?
Omgaan met blessures, overtraining, doping, vroegtijdige drop-outs

5. Innovatie in topsport
Voorzitter:
• George de Jong, directeur InnoSportNL
Sprekers:
• Gerard Sierksma, hoogleraar logistiek management, Faculteit der Economische Wetenschappen, Universiteit Groningen
• Hanno van der Loo, coördinator Nationale Sportinnovatie Agenda
• Henk Kraaijenhof, innovator prestatiebevordering Allosta
• Rob Meima, program manager Innovation & Sport, DSM Innovation Center

Wint degene met de beste innovaties?
Innoveren als structureel onderdeel van het topsportproces?
Moeten coach en wetenschapper meer voor elkaar betekenen?
Top 10: wetenschappelijk ondersteuning van Olympisch niveau noodzakelijk?
Waar liggen de kansen van innovatie in de sport?

6. Medische aspecten van topsport
Voorzitter:
• Theo Joosten, directeur Paramedische Studies HAN
Sprekers:
• Don de Winter, voorzitter VSG
• Herman Ram, directeur Dopingautoriteit
• Tjeerd de Vries, voormalig chef-arts Nederlands Olympisch Team

Wat is de meerwaarde van sportmedische begeleiding?!
Wat lost het meerjarenplan 'Gezond aan de top' op?
In welke mate zorgt het dopingbeleid ervoor dat topsporters gezond aan de top komen?

Lees ook: Jeugd moet afwisselen met sport

Publicatie ‘Op jacht naar goud’

Aanleiding voor het congres is de publicatie van het boek van Maarten van Bottenburg, ‘Op jacht naar goud’. Een korte samenvatting van dit boek:

Nederland heeft zich sinds eind jaren tachtig vol overgave gemengd in de mondiale medaillewedloop. Een plaats bij de beste tien landen van de wereld is de gezamenlijke ambitie van sportorganisaties en overheid. Om die ambitie te realiseren, richt het topsportbeleid zich op een continue verbetering van het topsportklimaat.
Op jacht naar goud analyseert de betekenis, effecten en gevolgen van het gevoerde topsportbeleid. Hierbij staan de volgende vragen centraal: Welke maatregelen zijn genomen om het topsportklimaat te verbeteren? Welke investeringen zijn daarmee gemoeid? Zijn de omstandigheden om topsport te beoefenen hierdoor gunstiger geworden? Heeft dit geleid tot meer succes? De analyse richt zich ook op de achtergronden van dit beleid. Vanuit welke ideologie en strategie wordt het topsportklimaat verbeterd? En wat zijn daarvan de bedoelde en onbedoelde gevolgen?
Op jacht naar goud concludeert dat het topsportklimaat is verbeterd en dat het topsportbeleid heeft geleid tot een structurele verhoging van het prestatiepeil. Talenten krijgen meer aandacht. Topsporters kunnen onder betere omstandigheden hun sport bedrijven. De topsport kan rekenen op steeds meer waardering van de Nederlandse bevolking.

Het beleid moet de ogen niet sluiten voor de keerzijden van de mondiale medaillewedloop. Het rendement van de topsportinvesteringen neemt af. Er zijn steeds grotere investeringen nodig om eenzelfde resultaat te behalen. De prestatiedruk neemt toe evenals de afhankelijkheid van het systeem.

Titel: Op jacht naar goud
Ondertitel: Het topsportklimaat in Nederland, 1998-2008
Auteur: Maarten van Bottenburg, m.m.v. Agnes Elling, Remco Hoekman en Remko van den Dool
Uitgeverij: Arko Sports Media
ISBN: 978 90 5472 098 0
Prijs: € 34,95 (exclusief btw en verzend- en administratiekosten)
Omvang: 176 pagina’s
Voor meer informatie en bestellen: sport@arko.nl